يا 169 درگذشته است . 3 . ابن كثير . ابن النديم مىگويد : « گفته شده است كه ابن كثير از اولاد ايرانيانى است كه انوشيروان آنها را به يمن فرستاد تا حكومت را از حبشيان گرفتند و به سيف بن ذى يزن كه به تظلم به دربار انوشيروان آمده بود سپردند » . ما قبلًا نقش مهم اين ايرانيان را در ترويج و توسعهء اسلام در آن منطقه بيان كرده‌ايم . در ريحانة الادب مىنويسد : « ابن كثير اصول قرائت را از مجاهد ، از ابن عباس ، از على عليه السلام اخذ نمود . وفات ابن كثير در سال 120 هجرى واقع شده است » . 4 . كسائى . مطابق آنچه در الفهرست ابن النديم آمده است نام وى على است و پدرش حمزة بن عبد اللَّه بن بهمن بن فيروز است . كسائى از مشاهير ادب عربى و از اكابر نحويين است . او معلم فرزندان هارون بود . در سفر هارون به خراسان همراه وى بود و در رى درگذشت و از قضا محمد بن حسن شيبانى فقيه و قاضى القضاة معروف كه او نيز همراه هارون بود ، در همان روز درگذشت و در رى دفن شد . هارون گفت امروز فقه و عربيت را در رى دفن كرديم . وفات كسائى در اواخر قرن دوم هجرى واقع شده است . كسائى نيز شيعه بوده است . اما تفسير . در زمان رسول اكرم طبعاً مسلمانان مشكلات خود را دربارهء معانى و مفاهيم آيات قرآن از آن حضرت مىپرسيدند . برخى از صحابه بيش از ديگران در فهم معانى قرآن بصيرت داشتند ، لهذا از همان اول به عنوان « مرجع » در تفسير آيات قرآن شناخته شدند . عبد اللَّه بن عباس و عبد اللَّه بن مسعود از اين افرادند . ابن عباس در اين جهت شهرت بيشترى دارد . آراء او در كتب تفسير زياد نقل مىشود . ابن عباس شاگرد اميرالمؤمنين على عليه السلام بود و به اين شاگردى افتخار مىكرد و به خود مىباليد . ابن مسعود نيز شيعه و شاگرد على عليه السلام است . در كتب فهرست از يك كتاب تفسير تأليف ابن عباس ياد مىشود . برخى مدعى هستند كه نسخه‌اى از اين تفسير هم اكنون در كتابخانهء سلطنتى مصر موجود است « 1 » . ابن عباس با همهء تبحرى كه در تفسير داشت مىگفت : « در مقابل على همچون قطره‌اى در مقابل دريا هستم » . جرجى زيدان مدعى است كه تا آخر قرن اول هجرى ، تفسير قرآن زبان به زبان

--> ( 1 ) . كتاب مفسران شيعه ، از انتشارات دانشگاه شيراز ، تأليف دكتر محمد شفيعى ، ص 46 .